şarkısız şehir

Buraya not aldığım filmin taşınma olayına dair derdi var; zırt diye taşınıp zort diye yerleşmek zorunda kalanlar hakkında. Olay, kenarından belediye geçen semtlerden birinde başıyor, ama orada bitmeyecek. Sorun, belediyenin kenardan geçmesi zaten; hatta belediyenin geçen bir şey olması yüzünden olaylar söz konusu filmdeki gibi gelişiyor. Makas gibi cıııııırt diye keserek kentin topoğrafyasını halk (ince “l” ile) için değiştiren şeye belediye (kaymaklı “l” ile) deniyor. Bir de makasla düzgün kesemeyen insanlar vardır, bu belediye denen çokdişli canavar da düzgün kesemediği gibi kenarını kesip içini toptan yeniden peyzajladım, oh mis gibi oldu diye de seviniyor.

Bir yaşlı kadın gazete kağıtlarıyla haşır hışır eşya sarıyor, adeta taşınmak istiyor, ama belediyenin ve yönetmenin kurguladığı yere değil. Biz de seyirci olarak elimizde bir kurgu olmadığı için öyle malak gibi izliyoruz bu hoyratlığı. Köyüme geri döneyim, bırakın diye diye nefes tüketiyor kadın, fakat kimsenin köye dönmek gibi bir hayal kurması namümkün. Kalın “l” ile telaffuz edilen halk istediği yere taşınamıyor, taşınabildiği yeri de istemiyor. Demek ki hakiki hareket özgürlüğü için ekstra ince, rafine, kaymaklı özellikler gerekiyor. Kadının yeni yeri bilimkurgu filmi dekoru gibi. Bütün kapılar kapalı, ve açılırken bazı kapılar ötüyor; hareket seyrek; arada bir adam geliyor, oğluymuş; öflüyor, pöflüyor, sonra odasına geçip okumalar, yazmalar, hummalı hareketlere girişiyor. Arada bir de yaşlı kadını alıp bir başka eve bırakıyor. Bu evden midye dolma satarak geçinen bir adam çıkıyor bazen. Belediyenin henüz tamamen geçmediği semte geri gittiğimizi anlıyoruz orada. Bizim adam, meğerse başka bir yeri başka bir zamanı canlandıran bir diğer adamı kaybetmiş ve bu semtlerde onunla ilgili bir şeyi, dili, anlatıyı canlı tutmaya çalışıyor, ama dondurarak, yazıya dökerek (pislik izleyicinin tekiyim). Üstelik kadının da aynı şeyi başka türlü canlı tutmaya çalıştığından habersiz. Kadının çabası araçsal değil, bencilce bir kendine yararlık; bizim genç adamınki ise biraz araçsal. Çünkü yaşlı kadın da aynı şeyi kaybetmiş ama genç adamla aynı şeyi aramıyorlar. Örneğin yaşlı kadından şöyle bir söz duyamayız: Bu çocuğu yapmayalım, belki istemiyorum, iyice konuşalım, ben hazır değilim. Bittabi, genç adamdan da şu sözü duyamayız: Bu benim dinlediğim tanıdığım dengbej değil, cık! Ben o şarkıyı istiyorum. Adam, katkıda bulunduğu bir çocuğu oyun-dışı kalsın diyerek istemezken, kadın oyun-dışı kalmak için şehri terk eylemek istiyor. Hem belediye, hem de yönetmen anladığımız kadarıyla, kadını oyun dışı bırakacak, ama oğlu olan adam yüzünden olacak bu biraz. Ben buradaki adaletsizliğe biraz bozuluyorum, çünkü adamı biraz sorumsuz ve aceleci buluyorum.

Açık alan korkusu diye bir temayı Nuri Bilge Ceylan filmlerinden kapmadıysanız daha da kapmazsınız, ama galiba insanları şehirde istiflemenin bu korkuyla bir ilgisi var. Yani insanların korkuları, özlemleri, anıları, nefeslerini araştırırken, yöneticilerin üç-buçuk-attıkları, rüyaları, hayal etmeye korktukları ve hırhırlarını esas konuyla karıştırıyoruz. Bireylerin kapalı alan korkusu akla daha yatıyor da, niyeyse muktedirlerin açık alan korkusu o kadar kolay akla düşmüyor. Ya da belki sizin akla düşüyor? Benimkine düşüyor, yalan olmasın. Filmin ana kadın kahramanına aranan şarkı, açık alanlarla da ilintili şarkı, bir kaset, bir adam ve bir minder sahnesinde ele geliyor. Ama o şarkıyı dinlemek için yine kapalı alanlara muhtacız. Açık alanlara gitmeye ikna olan diğer film karakterlerine adeta kapak olsun diye, kadın kahraman çat diye o kapalı kapılı ortamda oyun dışı kalıyor.

Filmden sonra konuşuyoruz: Gidebilselerdi açık alanlara, keşke gitselerdi mi? Gitselerdi daha mı keskin bir son olurdu? Gitmediler diye mi daha keskin bir son oldu? Kadının akan-zamanı hikaye eden şarkıyı aradığı zaman, o şarkının bir adam tarafından söylenip, ancak aktarılmak için kasetten geldiği an bence zaten sondu.

Reklamlar

var yorum?

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s